Review
Ron Westerweel:
de wereld met nieuwsgierige ogen
Een curatorieel review door Despina Tunberg
Ron Westerweel is een Nederlandse schilder die in Goes, Zeeland, woont en werkt. Zijn oeuvre omvat realistische landschappen en stadsgezichten, typisch Zeeuwse schilderijen van waterwegen en de kust, portretten, en een reeks surrealistische en mythologische verhalen die de conceptueel meest avontuurlijke dimensie van zijn werk vormen. Zijn realistische en deels surrealistische werk wordt gekenmerkt door diversiteit, chromatische rijkdom, onderwerpkeuze, karakter en sfeer, waarbij de techniek is afgestemd op het onderwerp — en, waar mogelijk, met humor en een verhaal. Die laatste kwaliteit — het verhaal en de humor — is wat deze praktijk onderscheidt van louter technische vaardigheid. Westerweel vraagt zich voortdurend af waar een schilderij voor dient, en zijn antwoord is altijd dat het betekenis moet dragen en betrokkenheid moet genereren die verder gaat dan het puur visuele.
De materialen die hij gebruikt zijn onder meer acrylverf, met water vermengbare olieverf, aquarel, PanPastel en pastelkrijt, en houtskool. Deze verscheidenheid is niet louter praktisch, maar ook strategisch: elk medium heeft eigenschappen die bepaalde onderwerpen vereisen. De Zeeuwse waterlandschappen, weergegeven in aquarel, profiteren van de transparantie en helderheid die met olieverf niet zo gemakkelijk te bereiken zijn — de manier waarop water zich in dit medium gedraagt, weerspiegelt hoe het licht zich daadwerkelijk over de Schelde en de Oosterschelde beweegt. De olieverfwerken, die de grotere doeken domineren, geven diepte en atmosferische dichtheid weer op manieren die media op waterbasis niet kunnen evenaren. Het PanPastel-werk introduceert een poederachtige zachtheid die past bij natuurlijke onderwerpen van dichtbij, waar textuur en toon belangrijker zijn dan scherpe definitie.
De Zeeuwse schilderijen vormen de meest regionaal verankerde tak van het oeuvre en staan het meest in direct contact met de lange Nederlandse traditie van waterwegen, kust en het licht van het laagland. De typische Zeeuwse golfbrekers bestaan al 500 jaar en maken deel uit van het cultureel erfgoed — ze temperen de kracht van golven en getijden en beschermen het strand. Een kleine inham van de Oosterschelde met een pier bij het dorp Kats, dat in het verleden al twee keer onder de golven is verdwenen. Een dichtgeslibd deel van de Westerschelde met oude aanlegpalen, scheepswrakken in de verte. Dit zijn onderwerpen die naast hun visuele kwaliteiten ook een historische lading hebben, en Westerweel behandelt beide zonder sentimentaliteit. Het licht in deze werken is specifiek voor de deltaregio – de bijzondere helderheid van open water onder een weidse Zeeuwse hemel, de manier waarop de bewolking het licht verspreidt en afvlakt, terwijl er toch gerichte schaduwen op het wateroppervlak blijven liggen.
De natuur- en landschapsschilderijen reiken vanuit Zeeland uit naar een geografisch breder gebied: de weelderige vegetatie van Madeira, het maanachtige duinlandschap van Gran Canaria, een Brabants boerenerf, het Biesbosch-moerasgebied, een Bourgondisch dorp, de Andalusische kust na een storm. Wat dit gevarieerde materiaal bij elkaar houdt, is niet de geografie, maar de kwaliteit van de aandacht. 'Hommel in Madereise geranium' — een hommel tussen geraniums op Madeira — wordt beschreven als zo geschilderd dat je het gevoel hebt de zachte vacht van het insect te kunnen aanraken. Die tactiele ambitie is kenmerkend: Westerweel streeft consequent naar de specifieke zintuiglijke kwaliteit van zijn onderwerpen in plaats van naar hun algemene visuele indruk.
Ook in zijn werk over steden en stadsgezichten komt diezelfde brede nieuwsgierigheid tot uiting. Het schilderij van de 'Mezquita' in Córdoba is niet louter een architectonische weergave, maar een verkenning van de gelaagde geschiedenis van het gebouw – Romeinse tempel, Visigotische kerk, moskee, kathedraal – en de relevantie daarvan voor M.C. Eschers fascinatie voor de Moorse geometrische patronen die hij daar aantrof. 'Zon-Masker' (Pantheon) ontstaat door het spel van het licht dat door het oculus van het Pantheon op het cassetteplafond valt; de resulterende vorm kan worden geïnterpreteerd als iets tussen een kat en een buitenaards masker in. Verdienmodel (Trier) confronteert een bedelares op het centrale plein van de welvarende oude stad, terwijl het winkelend publiek haar aanwezigheid volledig negeert. Dit zijn geen toeristische ansichtkaarten, maar actief visueel denken over wat specifieke plaatsen betekenen en wat ze doen met de mensen die er wonen. Het surrealistische werk is waar de narratieve ambitie het meest tot uiting komt.
'
In 'Meta' is klassieke architectuur verweven met menselijke emotie — een vrouw verandert van steen in vlees en staart vol verbazing naar haar tot leven gekomen hand. Het bevat elementen uit zowel het Griekse mythologische verhaal van Pygmalion als uit de eindeloze trap van de Nederlandse graficus Escher. 'Kwetsbaar' plaatst een bezorgde naakte vrouw en haar angstige kind in een Romeins badhuis; de engel die over haar waakt, houdt een hamer vast die zowel kan bouwen als vernietigen. 'Europa en de witte stier' toont de Fenicische prinses en de meisjes met haar op het strand die niet wisten wat er boven hun hoofden hing – het moment van onschuld wordt gekozen voordat Zeus zich openbaart, in tegenstelling tot Rubens en Rembrandt die een later moment afbeeldden. Deze laatste opmerking is veelzeggend. Westerweel is een schilder die leest, die zijn kunstgeschiedenis kent en die weloverwogen compositorische keuzes maakt over welk moment binnen een bekend verhaal hij wil belichamen – en waarom. De keuze voor onschuld boven schending, voor wat op het punt staat te gebeuren in plaats van wat er is gebeurd, is zowel een ethische als een esthetische beslissing. Het plaatst de toeschouwer in de positie van kennis die de figuren op het doek nog niet delen, en vraagt wat die kennis ons verplicht te voelen.
Despina Tunberg Curator
World Wide Art Books en Artavita
Wwab.us en artavita.com
https://www.facebook.com/despina.tunberg.9
https://www.linkedin.com/in/despina-tunberg-0b872b22/
----------
